پنج شنبه, تیر ۲۷, ۱۳۹۸

تفسیر ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر در قیاس با قانون اساسی و شرایط اجرائی آن

0
51
حقوق بشر در ایران

اعلامیه جهانی حقوق بشر با تصویب در تاریخ ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ دریچه ای تازه و یک نگاه نو را به انسان در جهان پیرامون ما باز کرده چرا که دارای مجموعه قوانینی کامل است که هر انسان با هر نوع دیدگاه سیاسی و عقیدتی آن را میپذیرد. اما در این بین برخی گرهها و حکومتها از جمله حکومت جمهوری اسلامی فقط در عمل وانمود بر اجرای ۳۰ ماده اعلامیه جهانی حقوق بشر در ایران را دارد ولی در صل مطلب خیر و حکومت حال حاضر در ایران از جمله بزرگترین نقض کنندگان حقوق بشر در ایران و حتی در سطح جهانی است.
از جمله مواردی که در موارد بسیار حقوق شهروندان بواسطه آن و با وجود حکومتی مذهبی و دین سالار, نه مردم سالار نقض میشود زمانی است که یک شهروند بازداشت میشود. این بازداشت میتواند به دلیل مسائل عقیدتی, سیاسی, فعالیتهای اجتماعی و یا در زمینه انتقادی از نوع برخورد و موارد نقض حقوق بشر در ایران باشد. در ۳۰ ماده اعلامیه جهانی حقوق بشر جز به جز در باره همه حقوق یک انسان صحبت شده و توضیح داده شده است. اما در مورد حق دادرسی عادلانه و دسترسی افراد به دادگاهی صالحه با حضور هیئت منصفه و حق یک متهم مبنی بر داشتن یک حقوق دان یا یک نفر بعنوان وکیل که بتواند از حق وی در مقابل اتهامات منتسبه دفاع کند در ماده۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آن تاکید شده است. متن ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر به صراحت اشاره بر این نکته دارد که: هرکس با مساوات کامل حق دارد که دعوایش به وسیله دادگاه مساوی و بی طرفی ، منصفانه و علنا رسیدگی بشود و چنین دادگاهی درباره حقوق و الزامات او یا هر اتهام جزایی که به او توجه پیدا کرده باشند، اتخاذ تصمیم بنماید. اما در ایران متاسفانه از آنجائی که قوانین حقوقی و قانون آئین دادرسی کیفری و دیگر قوانین بر مبنای یک ایدولوژی خاص با توجه به ایدولوزیک بودن ماهیت حکومت جمهوری اسلامی بر آن تاکید شده است در نتیجه این یک امر طبیعی است که حقوق یک انسان بواسطه آن قوانین نقض بشود. متاسفانه در ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تا به امروز حاکمیت بر مبنای دموکراسی که حکومت مردم بر مردم باشد میسر نشده استو فقط همه ما شاهد حکومت عده ای مذهبی آن هم با تمرکز بر قوانینی که آن قوانین ناقض اسناد بین المللی حقوق بشر است هستیم. در زمان بازداشت یک متهم عقیدتی و یا یک فعال حقوق بشر و یا یک فعال سیاسی فرد مذکور مدتها در سلول انفرادی محبوس می شود, به خانواده وی اجازه ملاقات با وی داده نمی شود, از حق انتخاب وکیل محروم میشود, اعترافاتی از وی با ضرب و زور و شکنجه اخذ میشود و در نهایت با پرونده ای بسیار سنگین و اتهاماتی واحی که وجه حقیقی ندارد فرد را به دادگاه منتقل میکنند و تازه زمانی که فرد به دادگاه جهت محاکمه منتقل میشود فردی که با عنوان قاضی در دادگاه حضور دارد از قبل بواسطه ارگانهای امنیتی و اطلاعاتی در ایران مورد تفهیم قرار گرفته که چه حکمی را با چه میزان مجازات برای فرد صادر کنند. یعنی از تشکیل دادگاه حکم متهم بودن شنیده شدن دفاعیات وی و یا بدون توجه به این نکته که این اتهامات و اعترافات اخذ شده از متهم به چه واسطه و چگونه از وی اخذ شده است, قاضی اقدام به صدور حکم میکند. حق انتخاب وکیل دلخواه و مورد نظر برای هر فرد نیز از جمله موارد و شامل روند دادرسی عادلانه و میباشد اما در ایران و از چندی پیش تبصره ای به قانون آئین دادرسی کیفری اضافه شد که از آن با عنوان تبصره ماده ۴۸ یاد می شود که این ماده تبصره خود بیان کننده نوع برخورد حکومت جمهوری اسلامی با متهمین عقیدتی و سیاسی میباشد و یک فرد را از حق دادرسی عادلانه محروم نگه میدارد. از جمله بدیهی ترین اصول عدالت قضائی و دادرسی عادلانه تامین امنیت قضائی حق دفاع و حق انتخاب وکیل است که در اصل ۳۵ قانون اساسی که حکومت جمهوری اسلامی خود تدوین گر آن بوده و ادعای عمل بر آن را دارد نیز به آن تاکید دارد . در تبصره ماده ۴۸ قانون آئین دادرسی کیفری این حق از متهم سلب شده و در اختیار رئیس قوه قضائیه قرار داده شده است. حالا این نکته را در نظر بگیرید که در حالی که رئیس قوه قضائیه باید مدافع حق دفاع باشد نه این که آن را با سلب حق انتخاب آزادانه وکیل توسط متهم محدود کند. انتخاب ۲۰ نفر از بین هزاران نفر وکیل واجد شرایط در اجرای تبصره ذیل ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مغایر با اصل “حق دفاع وحق انتخاب وکیل ” توسط شهروندان بوده و درتضاد با اصل نهم قانون اساسی است که اشعار می‌دارد آزادی های مشروع را هرچند با وضع قوانین نمی توان سلب کرد. تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ حق متهم در ملاقات با وکیل را برای یک هفته پس از شروع تحت نظر قرار گرفتن در یکی از جرایم سازمان یافته یا جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور، سرقت، مواد مخدر و روانگردان یا جرایم موضوع بندهای (الف)، (ب) و (پ) ماده  ۳۰۲ این قانون تعلیق کرده بود. این ماده قبل از اجرا در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۹۴ بدین شرح اصلاح شد: «در جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی و همچنین جرایم سازمان‌یافته که مجازات آنها مشمول ماده ۳۰۲ این قانون است، در مرحله تحقیقات مقدماتی طرفین دعوی، وکیل یا وکلای خود را از بین وکلای رسمی دادگستری که مورد تأیید رئیس قوه‌قضائیه باشد، انتخاب می‌کنند. این مورد تازه یکی از موارد محرومیت شهروندان در ایران از محرومیت از حق دادرسی عادلانه است. اما در زمانی که قاضی میخواهد اقدام به صدور حکم بنماید با لابی گری ارگانهای امنیتی در ایران که از جمله میتوان به وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه پاسداران اشاره کرد همه حقوق فرد برای زمان صدور حکم ضایع میشود که این مورد هم ناقض ماده ۱۰اعلامیه جهانی حقوق بشر که مبحث امروز من بر آن است نیز میباشد. نوع قوانین جاری در کشور که فعالان سیاسی و مدنی و فعالان حقوق بشر و دگراندیشان و پیروان سایر ادیان بواسطه آنها محکوم و محبوس می شوند در نوع خود نقض کننده اصول حقوق بشر و نقض کننده ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر میباشد چرا که حق دگراندیشی چه سیاسی و مذهبی و یا برگزاری تجمعات اعتراضی و اجتماعات مسالمت آمیز حق شهروندان ایران است و باید این حق بوسیله حکومت به رسمیت شناخته شود. البته این نکته حائز اهمیت است که نمیتوان از درخت انجیر انتظار میوه سیب را داشت و باید تغییراتی ساختاری و سیاسی و نظام حاکم بر این صورت پذیرد و عصر کنونی که همه ما در آن هستیم دورانی گذار است که یقیا باعث ایجاد تغییراتی بنیادین در نظام سیاسی ایران خواهد شد. آنچه که میتوان بواسطه آن این تغییرات را تسهیل بخشید گسترش آگاهی و تلاش در جهت حق خواهی از حکومت جمهوری اسلامی اسلامی است. حکومتی که از بدو تشکیل با اعدام و کشتار حبس و شکنجه جان گرفت ولی با گذشت زمان همان موارد نقض حقوق بشر در گذشته دامن گیر خودش شد و با افزایش روز افزون فشارهای بین المللی بر حکومت جمهوری اسلامی حکومت رو به افول گذاشته و تلاش شهروندان از جمله مدافعان حقوق بشر و فعالان جامعه مدنی در ایران در افشاگری و روشنگری زمینه ساز افقی امیدبخش را برای آینده ایران پدیدار خواهد کرد.

نگارش متن: فعال حقوق بشر, حمیدرضا تقی پور

پاسخی بگذارید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: