احراز هویت دستکم ۱۲۰ جان باخته اعتراضات سراسری

حقوق بشر در ایران ـ امروز یکشنبه ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴، در جریان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۴۰۴، تعداد بیشماری از شهروندان در پی اصابت گلوله شلیک شده توسط نیروهای امنیتی ـ انتظامی جان باختند.

به گزارش حقوق بشر در ایران، از اولین روز اعتراضات سراسری دی ماه ۱۴۰۴ که با هدف اعتراض شهروندان به وضعیت نابسامان اقتصادی ایران در شهرها و استان‌های مختلف برگزار شد، در پی گسترش فضای امنیتی و روی آوردن نهادهای امنیتی ـ انتظامی جمهوری اسلامی به سرکوب شهروندان به جای شنیدن صدای اعتراضات مدنی آنها، با بکارگیری سلاح‌های گرم تعداد بسیاری از شهروندان را کشته و یا زخمی کرده و هم‌ زمان با اعمال محدودیت‌های گسترده در اینترنت در ایران، رویدادهایی رخ داده است که برخی منابع آن را کم‌سابقه در تاریخ کشور است.

همچنین، منابع خبری با استناد به اطلاعات منتسب به نهادهای امنیتی و دولتی، پزشکان، شاهدان عینی و خانواده‌های قربانیان، حاکی است که در ۲ شب متوالی ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴، دستکم ۱۲ هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند.

به گفته این منابع، شدت خشونت، گستره جغرافیایی و تعداد جان‌باختگان این حادثه، در تاریخ معاصر ایران بی‌سابقه بوده و بخش عمده‌ای از کشته‌شدگان را جوانان زیر ۳۰ سال تشکیل می‌دهند. همچنین گفته شده است که این قتل‌عام به‌صورت سازمان‌یافته و با دخالت نیروهای امنیتی و نظامی صورت گرفته است.

براساس گزارش‌های غیررسمی منتشر شده توسط رسانه‌های خارج از ایران، تعداد جان‌باختگان بیش از ۵ هزار تن اعلام شده و این در حالی است که مسئولان قضایی ـ امنیتی جمهوری اسلامی به صورت تلویحی هم این عدد را تأیید کردند. از سوی دیگر، با توجه به انتشار کلیپ‌هایی از اجساد جان‌باختگان در سردخانه‌های پزشکی قانونی در شهرهای مختلف ایران، این گمانه‌زنی‌ها از صحت آمار جان‌باختگان حکایت دارد.

حقوق بشر در ایران از اولین روز این اعتراضات موفق به احراز هویت دست‌کم ۱۲۰ تن از شهروندان جان‌باخته در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ شده است و با توجه به اینکه از حدود یک هفته قبل، دسترسی به فضای مجازی و هرگونه ارتباط با داخل ایران توسط این رسانه به طور کامل قطع شده بود، این تعداد فقط شامل اسامی است که صحت آنها به طور کامل تأیید شده است.

همچنین، نهادهای امنیتی ـ انتظامی جمهوری اسلامی، بر طبق روال جاری، با بکارگیری سیاست انکار واقعیت از کشتار شهروندان غیرمسلح، تعداد بسیاری از شهروندان را با عناوین بی‌پایه و اساس از قبیل «تروریست»، «داعشی»، «جاسوس»، «عامل موساد» و یا «جاسوس آمریکا» دستگیر کردند که با توجه به شدت و تعداد افراد جان‌باخته در این اعتراضات، صدور و اجرای احکام سنگین از قبیل اعدام بر علیه برخی از بازداشت‌شدگان دور از ذهن نیست.

لازم به ذکر است، به کارگیری سلاح گرم و رفتارهای قهرآمیز توسط نیروهای امنیتی ـ انتظامی در جریان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۴۰۴، در تضاد با اصول شناخته‌شده حقوق بشر بین‌المللی است. اسناد بین‌المللی مانند میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، استفاده از خشونت را محدود به شرایط ضروری و متناسب برای حفاظت از جان یا اموال افراد می‌دانند و هر گونه اقدام خارج از این چارچوب، از جمله شلیک مستقیم به معترضان مسالمت‌آمیز، نقض صریح تعهدات بین‌المللی دولت تلقی می‌شود.

از منظر قانون اساسی ایران، اصل ۲۷ حق اجتماع مسالمت‌آمیز شهروندان را به رسمیت شناخته و هیچ نهادی حق ندارد این حق را بدون حکم قانونی محدود کند. همچنین اصول ۳، ۳۴ و ۳۵ قانون اساسی، تضمین‌کننده آزادی بیان، حق دسترسی به عدالت و منع شکنجه یا رفتارهای تحقیرآمیز هستند. بنابراین، استفاده از سلاح گرم و سرکوب خشونت‌آمیز معترضان، نقض همزمان حقوق قانونی داخلی و تعهدات بین‌المللی ایران محسوب می‌شود.

اقدامات انجام‌شده علیه معترضان، از جمله بازداشت‌های خودسرانه، ایجاد رعب و وحشت، و اخذ اعترافات اجباری، مغایر با اصول عدالت کیفری و استانداردهای بین‌المللی محاکمه عادلانه است. این رفتارها می‌تواند مصداق تخلف‌های جدی حقوق بشر باشد و دولت ایران را در معرض مسئولیت حقوقی بین‌المللی قرار دهد.

همچنین، رسانه های رسمی داخل ایران، هم در جریان این دور از اعتراضات به صورت تلویحی به تعداد کشته شدگان اعتراضات را اعلام کردند ولی مدعی شدند که این افراد توسط «عوامل موساد، آمریکا و افراد وابسته به بیگانه» جان باختند. 

توضیح؛ این جدول بر اساس گزارش‌هایی است که رسانه‌های رسمی داخلی ایران منتشر کرده‌اند یا مورد اشاره قرار داده‌اند (مثلاً فارس، ایرنا، مهر، صدا و سیما و دیگر خبرگزاری‌های رسمی)، حتی اگر به‌طور مستقیم لیست نام افراد را ارائه ندهند؛ در بسیاری موارد آن‌ها با نقل‌قول از مقامات رسمی یا بیانیه‌های مسئولان آمار کلی را منتشر کرده‌اند. 

لازم به ذکر است، رسانه‌های رسمی داخل ایران، هیچ گاه نام‌به‌نام افراد جان باخته«شهروندان معترض» را منتشر نمی‌کنند و به‌جای آن، آمار کلی تعداد جان باختگان را در قالب اظهارنظر مقامات امنیتی ـ قضایی یا بیانیه‌های رسمی گزارش می‌دهند. 

به دلیل این سبک گزارش‌دهی، جدول بر اساس بازه‌های زمانی و اعداد تقریبی مبتنی بر اظهارات رسمی تنظیم شده است تا متن خبرگزاری‌های رسمی ایران را منعکس کند. 

همچنین، رسانه‌های رسمی حکومتی داخل ایران از قبیل؛ ایرنا، تسنیم، فارس، مهر، خبرگزاری میزان، باشگاه خبرنگاران جوان، صدا و سیما، همشهری آنلاین، تابناک، سایت خبری الف و کانال‌های تلگرامی وابسته به نهادهای امنیتی از قبیل سپاه پاسداران، وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی و غیره، معمولاً گزارش دقیق از هویت افراد کشته‌شده منتشر نکرده‌اند؛ آن‌ها اغلب از واژگان کلی مثل «تلفات سنگین، کشته‌ها، شهدای اغتشاشات» بدون انتشار جداول یا جزئیات هویتی، اقدام می کنند.

نکته؛ مسئولان قضایی و امنیتی حکومت جمهوری اسلامی همواره از واژه «اغتشاشات» به جای واژه «اعتراضات استفاده می کنند تا از یان طریق سرکوب، ضرب و شتم، بازداشت و گسترش ارعاب در جامعه ایران را موجه جلوه دهند. 

آنچه توسط رسانه های معتبر بین المللی در خارج از ایران منتشر شده است

بر اساس گزارش‌های رسمی و نیمه‌رسمی معتبر که اشاره به کشته‌شدن نیروهای امنیتی در اعتراضات سراسری دی‌۱۴۰۴ داشته‌اند، که در یک جدول آماری کوتاه می آید اما این جدول شامل آمار نیروهای امنیتی کشته‌شده بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات رسمی/نیمه‌رسمی است و در آن موارد زیر ثبت شده‌ است. 

جدول بالا شامل اسامی فردی نیست، چون بسیاری از خبرگزاری رسمی داخل ایران، اسامی هویت‌دار شهروندان جان باخته در اعتراضات دی‌۱۴۰۴ را منتشر نکرده‌اند و فقط بصورت موردی آن هم فقط برخی اسامی ماموران امنیتی ـ انتظامی را منتشر کرده اند. 

آمار بالا بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای رسمی داخلی ایران و یا اظهارات مسئولان امنیتی ـ انتظامی جمهوری اسلامی تنظیم شده است. 

اعداد ذکرشده معمولاً به‌صورت تقریبی و کلی گزارش شده‌اند و رسانه‌های خارجی با استناد به نقل‌قول‌ها یا گزارش‌های رسمی این ارقام را منتشر کرده‌اند.

Please follow and like us: