تشکیل ۱۴۲ پرونده قضایی در جریان جنگ ‍۱۲روزه ایران و اسرائیل

لازم به ذکر است، بازداشت و پرونده‌سازی قضایی علیه شهروندان در جریان جنگ ‌۱۲‌روزه ایران و اسرائیل، از منظر اسناد بین‌المللی حقوق بشر، با مجموعه‌ای از تعهدات الزام‌آور حکومت جمهوری اسلامی، در تعارض جدی است.

بر اساس اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، حتی در شرایط درگیری مسلحانه یا وضعیت اضطراری، اصول بنیادین حقوق بشر قابل تعلیق یا نقض نامحدود نیستند.

نخست، اصل منع بازداشت خودسرانه (ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۹ میثاق) ایجاب می‌کند که هرگونه بازداشت بر مبنای قانون، با دلایل مشخص، اطلاع فوری از اتهام و امکان اعتراض مؤثر به بازداشت انجام شود. بازداشت‌های گسترده، پیشگیرانه یا مبتنی بر اتهام‌های کلی و مبهمی مانند«جاسوسی برای موساد»، «اقدام علیه امنیت ملی» یا «تبلیغ علیه نظام» بدون ارائه ادله روشن، مصداق بازداشت خودسرانه تلقی می‌شود.

دوم، حق دادرسی عادلانه (مواد ۱۰ و ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۱۴ میثاق) تضمین می‌کند که متهم از بدو بازداشت به وکیل مستقل دسترسی داشته، در دادگاهی صالح، مستقل و بی‌طرف محاکمه شود و از اصل فرض بی‌گناهی بهره‌مند باشد. پرونده‌سازی امنیتی، اعتراف‌گیری اجباری، محدودیت در دسترسی به وکیل و رسیدگی‌های غیرعلنی، ناقض این استانداردهاست.

سوم، آزادی بیان، اندیشه و عقیده (مواد ۱۸ و ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق) حتی در شرایط جنگی، تنها در چارچوب محدودیت‌های ضروری، متناسب و قانونی قابل تحدید است. تعقیب قضایی شهروندان به‌دلیل اظهار نظر، فعالیت رسانه‌ای یا انتشار مطالب انتقادی درباره جنگ، فراتر از این معیارها بوده و نقض آشکار حقوق بنیادین محسوب می‌شود.

چهارم، مطابق ماده ۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، دولت‌ها در وضعیت اضطراری نیز صرفاً می‌توانند برخی حقوق را به‌طور موقت و محدود تعلیق کنند، آن هم با اعلام رسمی، ضرورت مطلق و رعایت اصل تناسب. حقوقی مانند منع شکنجه، حق حیات و شناسایی شخصیت حقوقی غیرقابل تعلیق هستند.

در مجموع، بازداشت‌ها و پرونده‌سازی‌های قضایی علیه شهروندان در جریان جنگ ‌۱۲‌روزه ایران و اسرائیل، چنانچه بدون رعایت اصول قانونی، ضرورت، تناسب و تضمین‌های دادرسی عادلانه صورت گرفته باشد، از منظر اسناد بین‌المللی حقوق بشر نقض تعهدات بین‌المللی دولت محسوب می‌شود و مسئولیت حقوقی بین‌المللی را به‌دنبال دارد.