By حقوق بشر در ایران 
https://wp.me/p6xuBy-Klu
حقوق بشر در ایران ـ امروز پنجشنبه ۲۴ خرداد ماه ۱۴۰۳، میانگین فرونشست زمین در ۱۴ استان ایران بیش از ۱۰ سانتیمتر در سال و عدم توزیع حق آبه تالاب گاوخونی، از جمله اخبار نقض محیط زیست در ایران است.
به گزارش حقوق بشر در ایران به نقل از وبسایت دیدبان ایران، روز چهارشنبه ۲۳ خرداد ماه ۱۴۰۳، علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، از سوء مدیریت و بی قانونی در مبحث کنترل فرونشست زمین در ایران خبر داد و در ادامه گفت که ایران از نظر تعداد و میزان فرونشستها بالای ۱۰ سانتیمتر در سال، رکورددار جهان است.
رئیس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در تشریح این خبر گفت:”ضروریترین راهبرد در ارتباط با موضوع فرونشست زمین، کنترل و مهار فرونشست با اقدامات کاربردی و عملیاتی در این حوزه است. این در حالی است که در هیچکدام از قوانین و مقررات ساختوساز در کشور هیچ بندی درباره فرونشست نداریم و این موضوع نیازمند تدوین مقررات ملی فرونشست برای نحوه طراحی و اقدام درست در حوزه شهرسازی است.”
وی در ادامه افزود:”اگر بخواهیم برای کنترل فرونشست کار مهم و اساسی انجام دهیم در حوزه شهرسازی لازم است بهصورت کمّی و در قالب مقررات، ضوابط ساختوساز در پهنههای درگیر با این موضوع یا مستعد آن را تدوین، تصویب و ابلاغ کنیم. راهکار اصلی این امر نیز تدوین مقررات ملی فرونشست زمین است که هماکنون پیشنویس آن آماده شده است. علاوه بر آن، مدیریت استخراج آبهای زیرزمینی، تزریق مصنوعی آب به سفرههای زیرزمینی، مکانیابی مناسب برای صنایع آببر و توجه به نوع کشت و زرع و آبیاری از دیگر راهکارهای موثر در کنترل و مهار فرونشست است.”
بیتاللهی با بیان اینکه شهر تهران بهطور متوسط سالانه در معرض ۲۰ تا ۲۴ سانتیمتر فرونشست زمین قرار دارد، گفت: این فرونشست عمدتا مربوط به جنوب تهران تا نوار میدان انقلاب است و نواحی بالاتر از این نقطه از پایتخت بهدلیل آنکه به سمت کوهستانی شدن پیش میرود با پدیده فرونشست درگیر نیست.
به گفته وی؛ هماکنون فرونشست در دشت ورامین در هر سال بهطور میانگین ۱۷ سانتیمتر و به سمت جنوب استان البرز در محدوده هشتگرد تا ملارد و به سمت دشت قزوین حدود سالانه ۳۲ سانتیمتر بهطور متوسط است. این در حالی است که آمارهای جهانی نشان میدهد تنها ۳ تا ۵ درصد از کل فرونشستها در دنیا با نرخ بالای میانگین سالانه بیش از ۱۰ سانتیمتر رخ میدهد.
او با بیان اینکه هماکنون ۱۴ استان کشور سالانه بهطور متوسط بیش از ۱۰ سانتیمتر فرونشست زمین دارند، گفت:”بحرانیترین وضعیت فرونشست در کرمان با نرخ سالانه میانگین بیش از ۳۰ سانتیمتر رخ میدهد. بعد از کرمان، به ترتیب: البرز با ۲۰ تا ۳۰، مرکزی با ۲۶، قم با ۲۵، خراسان رضوی با ۲۲، همدان با ۱۲.۱، گلستان با ۱۹.۵، تهران با ۱۹، آذربایجان شرقی با ۱۹، قزوین با ۱۷.۵، فارس با ۱۶.۵، اصفهان با ۱۵، آذربایجان غربی با ۱۲.۵ و سمنان با ۱۱ سانتیمتر، بالاترین میزان سالانه فرونشست زمین در ایران را دارند. ۴۲ درصد جمعیت کشور در ۵ استان اول به لحاظ بیشترین نرخ فرونشست سکونت دارند.”
وی پیشتر از نیز در تاریخ ۲۰ خرداد ماه ۱۴۰۳، از گسترش فرونشست به میزانه ۳۰۰ متر و تخریب تخت رستم و تخت جمشید در شهرستان مرودشت، بر اثر فرونشست زمین ناشی از بهره برادری های بی رویه در آن منطقه سخن گفت و در خصوص تخریب ناگهانی بناهای تاریخی مرتبط هشدار داده بود.
لازم به اشاره است، پیشتر هم در تاریخ ۱۷ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳، علی بیتالهی، دبیر کارگروه ملی زلزله و لغزش لایههای زمین اعلام کرده بود:”نرخ فرونشست در محوطههای باستانی ایران، بهویژه تخت جمشید و نقش رستم در شیراز و میدان نقش جهان در اصفهان خطرساز شده و منطقه مرودشت استان فارس، رکورددار فرونشست زمین در این استان است. در محدوده مرودشت که تخت جمشید و نقش رستم در آن قرار دارند، نرخ فرونشست به ۱۷ سانتیمتر در سال میرسد.”
فرونشست زمین ـ اصطلاحی عمومی است که اشاره به حرکت عمودی و رو به سمت پایین سطح زمین دارد و میتواند توسط فرایندهای طبیعی، فعالیتهای انسانی یا هردوی آنها رخ دهد. وجه تمایز فرونشست زمین با حرکتهای تودهای در این است که در فرونشست زمین حرکت افقی کمی یا هیچ حرکت افقی در سطح زمین رخ نمیدهد.
در حالی گسترش فرونشست در ایران از سوی مسیولان مربوطه پر اهمیت جلوه داده نشده که پیشتر هم در تاریخ روز ۵ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳، محمد جوانبخت، معاون وزیر نیرو در امور آب با بیان اینکه حدود ۳۵۹ دشت کشور دچار فرونشست است، هشدار شد:”۲۸درصد چاههای کشاورزی معادل ۱۱۷هزار حلقه چاه در دشتهای با نرخ فرونشست بیش از ۱۰ سانتیمتر حفر شده است.”
همچنین، در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳، علی جاویدانه، رئیس سازمان نقشه برداری کشور، ضمن هشدار نسبت به گسترش پدیده فرونشست زمین در شهرهای ایران، از حرکت فرونشستهای به سمت تاسیسات زیرساختی و مناطق شهری سخن گفت.
محمد درویش، فعال محیط زیست هم در تاریخ ۱ اسفند ماه ۱۴۰۲، نسبت وضعیت بحرانی شهرستان مردوشت از توابع استان فارس و گسترش فرونشست بیش از ۱۵ الی ۲۰ سانتی متری زمین در آن استان و خطر فروریختن تحت جمشید هشدار داد.
در خبری دیگر به نقل از ایسنا، روز چهارشنبه ۲۳ خرداد ماه ۱۴۰۳، حسین اکبری، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، از عدم توزیع حق آبه تلاب بین الملیی گاوخونی از سوی وزارت نیرو خبر داد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان ضمن تاکید بر اینکه توزیع این حق آبه فقط بر روی کاغذ است تشریح کرد:”شاهد این مدعا بسته بودن سد «رودشتین» است که تنها ۸۵ کیلومتر با تالاب فاصله دارد و این نشان میدهد که حتی وقتی آب هم در بستر زایندهرود برای کشاورزان شرق استان جریان داشته باشد، بازهم آبی به تالاب گاوخونی راه پیدا نمیکند.”
وی در ادامه افزود:”با علمِ بر شرایط خشکسالی و کمبود منابع آبی، حق زایندهرود و تالاب گاوخونی توسط وزارت نیرو نادیده گرفته می شود.”
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست اصفهان تصریح کرد:”همچنین حداقل نیاز آبی تالاب در شرایط عادی بارشها، ۱۷۶ میلیون مترمکعب در سال برآورد شده است؛ به این معنا که در رودخانه زایندهرود باید جریان حداقلیِ پنج و نیم مترمکعب بر ثانیه در طول سال برقرار باشد که میزان ۱۷۶ میلیون مترمکعب تامین شود. برای تحقق این موضوع، لازم است در زایندهرود، جریان دائمی و حداقلی برقرار باشد تا در ایستگاه «شاخ کنار» و ورودی تالاب گاوخونی، پنج و نیم مترمکعب آب بر ثانیه داشته باشیم.”
لازم به اشاره است، در تاریخ ۸ آذر سال ۱۴۰۲، آب از سد «رودَشتِین» به سمت تالاب بینالمللی گاوخونی بهمنظور تامین حقابه زیست محیطی آن جاری شد و با پیگیری مجدد اداره کل حفاظت محیط زیست و مجموعه مدیریت استان اصفهان برای رسیدن آب به تالاب، سد زایندهرود به مدت چند روز باز شد.
تالاب بینالمللی گاوخونی در شرق استان اصفهان یکی از بزرگترین و مهمترین تالابهای ایران محسوب میشود و حقابه آن در سال و در شرایط نرمال بارشها، ۱۷۶ میلیون متر مکعب است.
این تالاب پیش از آغاز خشکسالیهای اخیر، علاوه بر ایجاد فضای فرحبخش در شرق اصفهان، مأمن پرندگان مهاجر و جانوران آبی و منبع درآمد و آسایش ساکنان این منطقه بود اما بدلیل کمبود منابع آبی و نرسیدن آب زایندهرود به آن در معرض خشکی قرار گرفت.
به گفته کارشناسان، ادامه این روند میتواند تالاب بینالمللی گاوخونی را به کانون تولید گرد و غبار تبدیل کند و تا شعاع ۵۰۰ کیلومتری خود را تحت تاثیر قرار دهد بنابراین تامین حقابه آن ضروری است.
در هدف پانزدهم از سند ۲۰۳۰ یونسکو که پس از تصویب در سال ۲۰۱۶ برای اجرای مفاد و اهداف در اختیار کشورها قرار گرفت بر حق افراد در برخورداری از محیط زیست و همچنین حفاظت از منابع طبیعی تاکید شده است اما در ایران اجرای اهداف این سند در پی مخالفت آیت الله خامنه ای با آن بطور کامل از دستور کار دولت و مجلس خارج شد و مسیولان حکومتی در ایران، مفاد سند ۲۰۳۰ یونسکو را «ترویج سبک زندگی غربی» می دانند.
برای دریافت آخرین پستها به ایمیل خود مشترک شوید