گزارشی از پخش اعترافات اجباری ۲ متهم در فضای مجازی

حقوق بشر در ایران ـ امروز شنبه ۱۹مهرماه ۱۴۰۴، امیراردلان آقاشاهی و دانیال فرجی در بازداشت نیروهای امنیتی بسر می برند. 

به گزارش حقوق بشر در ایران، طی روزهای گذشته، دانیال فرجی و امیراردلان آقاشاهی، دو تن از فعالان عرصه موسیقی رپ و خواننده، با نام‌های هنری «مشکی» و «دلو»، توسط ماموران نیروی انتظامی، دستگیر شدند و پس از چندی اعترافات اجباری این افراد، در صفحات شخصی و فضای مجازی بصورت کلیپ منتشر شده است. 

براساس این گزارش، علت دستگیری و پرونده سازی قضایی بر علیه دانیال فرجی و امیراردلان آقاشاهی، انتشار کلیپهایی در فضای مجازی بوده که بنا بر ادعای خبرگزاری رکنا:” این افراد، به‌دلیل رفتارهای گنده‌لاتی و نمایش سلاح سرد در موزیک‌ ویدیوهایش در فضای مجازی جنجال‌ به پا کرده بودند و علت دستگیری آنها همین موارد است.” 

همچنین، در کلیپی که در فضای مجازی از دانیال فرجی منتشر شده این هنرمند و فعال فضای مجازی، در حالی که مشخص نیست تحت چه شرایطی این اعترافات را به زبان می آورد اعلام کرده که به علت «فعالیتهای اجتماعی و سیاسی در قالب موسیقی رپ و «توهین به رهبری در فضای مجازی» ابراز پشیمانی می کند. 

نیروی انتظامی به عنوان نهاد امنیتی دستگیر کننده دانسال فرجی و امیراردلان آقاشاهی، سایر شهروندان را تهدید کرد:”برخورد با افرادی که در فضای مجازی اقدام به هنجارشکنی و رفتارهای مجرمانه می‌کنند، با جدیت ادامه خواهد داشت.” 

پخش اعترافات اجباری متهمان از رسانه‌های داخلی در ایران، به‌ویژه از صدا و سیمای جمهوری اسلامی، یکی از موارد نقض آشکار اصول بنیادین دادرسی عادلانه و کرامت انسانی است. این اقدام نه تنها پیش از صدور حکم قطعی دادگاه صورت می‌گیرد، بلکه در بسیاری از موارد با فشار، تهدید، شکنجه یا وعده و تطمیع از متهم اخذ می‌شود. برای بررسی حقوقی این موضوع، باید آن را در چارچوب اسناد بین‌المللی حقوق بشر و قوانین داخلی ایران تحلیل کرد.

۲. مبانی بین‌المللی حقوق بشر

۲.۱. اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)

• ماده ۵: هیچ‌کس را نباید تحت شکنجه یا رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار داد.

• ماده ۱۰: هر فردی حق دارد که در دادگاهی مستقل و بی‌طرف، به‌صورت علنی و منصفانه محاکمه شود.

• ماده ۱۱ بند ۱: هر کس که به بزهی متهم شده باشد، بی‌گناه محسوب می‌شود تا زمانی که جرم او طبق قانون و در دادگاه علنی ثابت شود.

🔹 تحلیل:
پخش اعترافات اجباری از رسانه‌ها پیش از صدور حکم، نقض اصل برائت (اصل بی‌گناهی تا اثبات جرم) است. همچنین اگر این اعترافات تحت اجبار، فشار روانی یا جسمی گرفته شده باشند، ناقض ماده ۵ محسوب می‌شوند.

۳. مبانی حقوقی در قانون آیین دادرسی کیفری ایران

۳.۱. اصل برائت در قوانین داخلی

• اصل ۳۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: اصل، برائت است و هیچ‌کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‌شود، مگر جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

• ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری: متهم بی‌گناه فرض می‌شود مگر اینکه جرم او در مرجع قضایی صالح و با رعایت تشریفات قانونی ثابت شود.

۳.۲. ممنوعیت شکنجه و اجبار به اعتراف

• اصل ۳۸ قانون اساسی: هر گونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع است و چنین اقراری فاقد ارزش و اعتبار است.

• ماده ۱۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری: اقرار ناشی از اکراه، اجبار، شکنجه یا وعده و فریب معتبر نیست.

• ماده ۹۶ همان قانون: انتشار تصویر و سایر مشخصات متهم پیش از صدور حکم قطعی ممنوع است مگر در موارد استثنایی و با اجازه مقام قضایی.

🔹 تحلیل:
پخش اعترافات تلویزیونی معمولاً پیش از صدور حکم قطعی انجام می‌شود و حتی در صورت رضایت ظاهری متهم، اصل رضایت آگاهانه و آزادانه نقض می‌گردد. از این رو، چنین اقداماتی مغایر با اصول دادرسی منصفانه در حقوق ایران نیز هست.

۴. پیامدهای نقض این اصول

• خدشه‌دار شدن حق دادرسی عادلانه و اصل برائت.

• تأثیرگذاری بر افکار عمومی و فشار بر قضات برای صدور احکام سنگین‌تر.

• نقض کرامت انسانی متهم و خانواده وی.

• بی‌اعتبار شدن روند دادرسی از منظر نهادهای بین‌المللی.

۵. جمع‌بندی

پخش اعترافات اجباری متهمان در رسانه‌های ایران:

• بر خلاف ماده ۵، ۱۰ و ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر است؛

• ناقض اصول ۳۷ و ۳۸ قانون اساسی و مواد ۹۶ و ۱۶۹ آیین دادرسی کیفری ایران است؛

• و از منظر حقوقی و اخلاقی اقدامی غیرقانونی، غیرانسانی و مغایر با کرامت انسانی محسوب می‌شود.

بنابراین، چنین رفتارهایی نه تنها با تعهدات بین‌المللی ایران در تضاد است، بلکه با مقررات داخلی کشور نیز مغایرت آشکار دارد. 

Please follow and like us: