By حقوق بشر در ایران 
https://wp.me/p6xuBy-Vpt
حقوق بشر در ایران ـ امروز پنجشنبه ۱۰مهرماه ۱۴۰۴، روزنامه شرق، با پرونده سازی قضایی مواجه شده است.
به گزارش حقوق بشر در ایران به نقل از میزان، روز چهارشنبه ۹ مهر ماه ۱۴۰۴، دادستانی تهران، از تشکیل پرونده قضایی بر علیه مدیر مسئول روزنامه شرق، خبر داد. این تصمیم، بار دیگر زنگ خطر محدودیت شدید آزادی بیان و سرکوب رسانههای داخلی را به صدا درآورده و بحثهای گستردهای را در عرصه حقوقی و بینالمللی برانگیخته است؛ آیا در جمهوری اسلامی، روزنامهنگاری تحقیقی به خودی خود جرم محسوب میشود؟
براساس این گزارش، پرونده سازی بر علیه شبکه شرق پس از آن صورت گرفته که این روزنامه گزارشی را با موضوع «تولید نوزادان با اختلال کروموزومی» منتشر کرده بود.
همچنین، قوه قضائیه جمهوری اسلامی هم اعلام کرد:”پس از انتشار یک گزارش در یکی از روزنامههای کشور که واکنش وزارت درمان، بهداشت و آموزش پزشکی را به همراه داشت و مستمسک تولید محتوای رسانههای معاند قرار گرفته بود، دادستانی تهران علیه مدیر مسئول روزنامه و عوامل تولیدکننده گزارش کذب اعلام جرم کرد.”
قانون مطبوعات یا ابزاری برای سرکوب؟
بر اساس قانون مطبوعات ایران (مصوب ۱۳۶۴ و اصلاحات بعدی)، رسانهها موظفند از “انتشار مطالب خلاف واقع” خودداری کنند. اما تعریف “خلاف واقع” همواره مبهم و تفسیرپذیر بوده است.
در ماده ۲۳ همین قانون، دادگاه موظف است هیأت منصفهای متشکل از نمایندگان اقشار مختلف جامعه را برای رسیدگی به جرائم مطبوعاتی فرا بخواند. با این حال، در عمل اغلب پروندهها بدون حضور واقعی هیأت منصفه و با قضاوت یکطرفه قضات امنیتی رسیدگی میشود.
منتقدان میگویند که این روند نه تنها با اصول قانون اساسی ایران (اصل ۲۴: آزادی مطبوعات جز در موارد مغایر با اسلام و مصالح عمومی) در تضاد است، بلکه در تضاد آشکار با میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) است که ایران نیز به آن پیوسته است.
“جرمانگاری روزنامهنگاری در نظام کیفری جمهوری اسلامی”
در حقوق کیفری ایران، دادستانی معمولاً با استناد به مواد ۶۹۷ و ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) اقدام به اعلام جرم علیه رسانهها میکند:
• ماده ۶۹۷: نشر اکاذیب به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی.
• ماده ۶۹۸: انتشار مطالب خلاف واقع برای تشویش اذهان عمومی.
اما پرسش اینجاست: آیا انتشار گزارشی بر مبنای دادههای علمی و پزشکی، مشمول این مواد میشود یا صرفاً ابزاری برای حذف رسانههای مستقل است؟
کارشناسان حقوقی معتقدند که این مواد به شکلی گسترده و مبهم تفسیر میشوند تا هر نوع انتقاد یا گزارش تحقیقی را جرم جلوه دهند.
“ایران در برابر استانداردهای بینالمللی”
ایران عضو میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است که در ماده ۱۹ به صراحت از حق آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات، و حق رسانهها در نقد سیاستهای عمومی دفاع میکند.
همچنین، در گزارشهای سالانه گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، سرکوب رسانهها و روزنامهنگاران به عنوان یکی از نقضهای سیستماتیک حقوق بشر ذکر شده است.
بر اساس معیارهای بینالمللی، محدود کردن آزادی مطبوعات تنها در شرایط استثنایی و بر اساس معیارهای “ضرورت و تناسب” مجاز است؛ حال آنکه اعلام جرم علیه روزنامه شرق نشاندهنده سوءاستفاده از نظام قضایی برای خاموش کردن صداهای مستقل است.
سرکوب و ارعاب علیه رسانهها و روزنامهنگاران در ایران یکی از چالشهای جدی حقوق بشری و نقض آشکار آزادی بیان به شمار میرود. این روند در دهههای اخیر به شکل گسترده و سیستماتیک توسط نهادهای امنیتی و قضایی اعمال شده است. مهمترین ابعاد این سرکوب را میتوان چنین خلاصه کرد:
۱. توقیف و فیلترینگ رسانهها
بسیاری از روزنامهها، سایتهای خبری و رسانههای مستقل به دلایل سیاسی یا امنیتی توقیف شده یا دسترسی به آنها در داخل کشور مسدود میشود.
۲. بازداشت و محاکمه روزنامهنگاران
خبرنگاران و سردبیران به اتهاماتی چون «اقدام علیه امنیت ملی»، «تبلیغ علیه نظام» یا «انتشار اخبار کذب» تحت تعقیب قرار میگیرند.
۳. تهدید، ارعاب و سانسور داخلی
روزنامهنگاران و فعالان رسانهای اغلب تحت فشار قرار میگیرند تا از انتشار برخی اخبار یا گزارشهای انتقادی خودداری کنند.
۴. محرومیت از دادرسی عادلانه
در بسیاری از موارد، پروندههای قضایی علیه روزنامهنگاران بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه (بر اساس ماده ۵ قانون آیین دادرسی کیفری ایران و مواد ۹ و ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر) رسیدگی میشود.
۵. نقض تعهدات بینالمللی ایران
این اقدامات با تعهدات ایران در میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (ماده ۱۹ درباره آزادی بیان) و همچنین ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر در تعارض مستقیم است.
۶. تأثیر بر جامعه مدنی
سرکوب رسانهها منجر به تضعیف آزادی اطلاعات، گسترش خودسانسوری، و محدود شدن آگاهی عمومی از مسائل سیاسی، اجتماعی و حقوق بشری در کشور میشود.
برای دریافت آخرین پستها به ایمیل خود مشترک شوید