https://wp.me/p6xuBy-X3d
حقوق بشر در ایران ـ امروز جمعه ۱۲ تیر ماه ۱۴۰۵، آمنه بیرقداری، زندانی سیاسی در حال تحمل دوران حبس تعزیری خود است.
به گزارش حقوق بشر در ایران، امروز جمعه ۱۲ تیر ماه ۱۴۰۵، آمنه بیرقداری، ۶۱ ساله، فرهنگی بازنشسته، اهل شهرستان فریمان، ساکن شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی و زندانی سیاسی محبوس در زندان مرکزی(وکیل آباد) مشهد، در حالی دوران حبس تعزیری خود در میان زندانی با جرائم خطرناک«عدم رعایت اصل تفکیک جرائم» سپری می کند که از بیماری سرطان مغزاستخوان هم در رنج است. عدم رعایت اصل تفکیک جرائم و محرومیت از خدمات درمانی تخصصی با وجود ابتلا به سرطان مغز استخوان میتواند با مقررات داخلی ایران، از جمله قانون آیین دادرسی کیفری، آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اصل ۲۹ قانون اساسی، و نیز با تعهدات بینالمللی ایران ذیل اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مغایرت داشته باشد. در چنین شرایطی، مقامات مسئول موظفاند ضمن رعایت اصل تفکیک جرائم، امنیت جانی و روانی زندانی را تضمین کرده و امکان دسترسی فوری، مستمر و مؤثر وی به خدمات درمانی تخصصی را فراهم کنند؛ زیرا محرومیت از درمان یا قرار دادن زندانی بیمار در شرایطی که سلامت و جان او را در معرض خطر قرار دهد، میتواند از منظر حقوق بشر بهعنوان رفتاری غیرانسانی یا تحقیرآمیز مورد ارزیابی قرار گیرد.
به نقل از یک فرد نزدیک به خانواده آمنه بیرقداری در گفتگو با گزارشگر حقوق بشر در ایران:”خانم بیرقداری، در میان زندانی با جرائم سرقت، قتل عمد، قاچاق موادمخدر و سایر جرائم غیرسیاسی است و از سوی این زندانیان به شدت موزد اذیت و آزار قرار گرفته که از جمله این موارد گرفته شدن لباس، کارت تلفن و حتی غذای روزانه او بوده است.”
این فرد مطلع در خصوص وضعیت جسمانی آمنه بیرقداری افزود:”خانم بیرقداری از بیماری سرطان مغز استخوان در رنج است و با توجه به نوع بیماری اش، اجرای حکم زندان بر علیه وی، مصداق بارز جنایت علیه بشریت و نوع دیگری از شکنجه شهروندانی که برای دفاع حقوق و آزادی و نقض حقوق بشر در ایران معترض هستند است. وضعیت جسمانی خانم بیرقداری از روز آغاز دوران محکومیت تا به امروز رو به وخامت رفته و دادستان و مسئولان قضایی ـ امنیتی مشهد هیچگونه توجهی به وضعیت این زن زندانی بیمار نمی کنند و همسرش ـ علی انبایی فریمانی که وی هم فرهنگی بازنشسته است پس از بازداشت مجدد خانم بیرقداری، دچار سکته مغزی شده و در حال حاضر در کما است.”
لازم به ذکر است، آمنه بیرقداری، در تاریخ ۱۷ دی ماه ۱۴۰۴، د رجریان اعتراضات سراسری شهرستان فریمان، با اتهام «لیدری اعتراضات»، بازداشت و پس از طی مراحل بازجویی ها و تفهیم اتهام در حالی که از حقوق اولیه یک متهم برای تماس با خانواده و حتس حق انتخاب وکیل، محروم شده بود در تاریخ ۲۸ خرداد ماه ۱۴۰۵ به بند ۲ زندان وکیل آباذ مشهد منتقل شده است.
محرومیت آمنه بیرقداری از دسترسی به خدمات درمانی تخصصی و خودداری مسئولان از اعزام وی به مراکز درمانی خارج از زندان، میتواند مصداق نقض حق سلامت و حق برخورداری از مراقبتهای پزشکی برای افراد محروم از آزادی از زندان«با هر نوع اتهام» باشد.
حقوق بشر در ایران، در تاریخ ۳۱ خرداد ماه ۱۴۰۵، با انتشار گزارش تحلیلی ـ حقوقی جزئیات نقض حقوق شهروندی آمنه بیرقداری را تشریح کرده بود.
پرونده آمنه بیرقداری، از منظر حقوقی دستکم دو موضوع بنیادین را مطرح میکند: عدم رعایت اصل تفکیک جرائم و محرومیت از دسترسی مؤثر به خدمات درمانی تخصصی با وجود ابتلا به سرطان مغز استخوان و وضعیت این زندانی سیاسی میتواند با تعهدات بینالمللی حکومت جمهوری اسلامی ایران در حوزه حقوق بشر در تعارض باشد.
۱. عدم رعایت اصل تفکیک جرائم
اصل تفکیک جرائم از مهمترین اصول حقوق زندانیان است که هدف آن حفظ امنیت جسمی و روانی زندانیان، جلوگیری از خشونت، تهدید و اعمال فشار بر آنان است.
مطابق ماده ۵۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری، اجرای مجازات باید مطابق قوانین و مقررات سازمان زندانها انجام شود. همچنین بر اساس آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، زندانیان باید بر اساس نوع جرم، سابقه کیفری، وضعیت قضایی، جنسیت و سایر معیارهای قانونی در محلهای جداگانه نگهداری شوند. نگهداری یک زندانی سیاسی در کنار محکومان جرائم خشن از جمله قتل عمد، سرقت و قاچاق مواد مخدر، در صورت نبود ضرورت قانونی، با فلسفه اصل تفکیک جرائم مغایرت دارد.
چنانچه این وضعیت موجب تهدید، آزار، سلب امنیت یا محرومیت زندانی از حقوق اولیه از جمله غذا، لباس یا امکانات ارتباطی شود، مسئولیت حفظ امنیت زندانی متوجه مقامات مسئول زندان خواهد بود.
۲. حق سلامت و دسترسی به خدمات درمانی
حق برخورداری از خدمات درمانی از حقوق بنیادین تمامی افراد، از جمله اشخاص محروم از آزادی است. محرومیت یا تأخیر غیرموجه در درمان زندانی، بهویژه در مورد بیماریهای سخت و تهدیدکننده حیات مانند سرطان مغز استخوان، میتواند آثار جبرانناپذیری بر سلامت فرد داشته باشد.
بر اساس اصل ۲۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی از حقوق همگانی است.
همچنین مطابق مقررات سازمان زندانها، مسئولان زندان مکلف هستند در صورت نیاز، زندانی را برای انجام معاینات تخصصی یا درمان به مراکز درمانی خارج از زندان اعزام کنند و امکانات درمانی لازم را در اختیار وی قرار دهند.
۳. تعهدات ایران بر اساس اعلامیه جهانی حقوق بشر
بر اساس ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر انسانی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.
همچنین ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح میکند:
«هیچکس نباید تحت شکنجه یا مجازات یا رفتاری ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.»
چنانچه یک زندانی بیمار، برخلاف نیازهای پزشکی، از درمان مناسب محروم شود یا در شرایطی نگهداری شود که سلامت و امنیت وی را به مخاطره اندازد، این وضعیت میتواند با مفاد این مواد ناسازگار باشد.
۴. میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی
ایران از دولتهای عضو میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است و متعهد به اجرای مفاد آن است.
مطابق ماده ۷ این میثاق:
«هیچکس نباید تحت شکنجه یا رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرکننده قرار گیرد.»
همچنین ماده ۱۰ بند ۱ مقرر میکند:
«تمامی اشخاصی که از آزادی محروم شدهاند باید با انسانیت و با احترام به حیثیت ذاتی انسان رفتار شوند.»
نگهداری زندانی سیاسی در کنار محکومان جرائم خشن، در صورتی که امنیت و سلامت وی را تهدید کند، یا محروم کردن وی از درمان ضروری، میتواند با الزامات مقرر در این ماده در تعارض باشد.
۵. میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
جمهوری اسلامی ایران همچنین عضو میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
مطابق ماده ۱۲ این میثاق، دولتها متعهد هستند حق هر انسان برای برخورداری از بالاترین استاندارد قابل حصول سلامت جسمی و روانی را تضمین کنند.
کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز تأکید کرده است که زندانیان نباید به دلیل محروم بودن از آزادی، از دسترسی برابر به خدمات درمانی محروم شوند و دولتها موظف به تأمین درمان مناسب و بهموقع آنان هستند.
