بیانیه حقوق بشر در ایران به مناسبت روز جهانی مبارزه با اعدام

حقوق بشر در ایران ـ امروز شنبه ۱۹مهرماه ۱۴۰۴، اجرای احکام اعدام در ایران همزمان با تنشهای سیاسی حکومت جمهوری اسلامی افزایش پیدا کرده است. 

حقوق بشر در ایران، در تاریخ ۱۸ مهر ماه ۱۴۰۴، مصادف با ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، به مناسبت روز جهانی مبارزه با اعدام، با انتشار بیانه ای حقوقی، نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام بر علیه شهروندان، با هر نوع اتهام، ابراز نارضایتی کرده است. در این بیانه که با استناد به مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر، مفاد میثاق بین المللی حقوق مدن، سیاسی و اجتماعی، تنظیم شده، صدور و اجرای احکام اعدام در ایران به شدت مورد اعتراض قرار گرفته است. با توجه به اینکه مشکلات اقتصادی شهروندان در ایران، به علت سو مدیریت در نظام جمهوری اسلامی روز افزون شده لذا این حکومت، به جای توجه به مطالبات اقتصادی، صنفی و مدنی شهروندان که در اسناد بین المللی حقوق بشر به آن تاکید شده توجه کند شمار صدور و اجرای احکام اعدام را در ایران به شدت افزایش داده تا از این طریق فضای رعب و وحشت در کشور ایجاد کند. 

متن بیانه صادره توسط حقوق بشر در ایران، در ادامه می آید:

 بیانیه حقوقی در مخالفت با صدور و اجرای احکام اعدام در جمهوری اسلامی ایران به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام (۱۰ اکتبر)، ما ضمن ابراز نگرانی عمیق از تداوم و گسترش اجرای احکام اعدام در جمهوری اسلامی ایران، این بیانیه را بر پایه اصول و موازین مسلم حقوق بین‌الملل بشر و تعهدات الزام‌آور دولت ایران صادر می‌کنیم.

۱. مغایرت با حق ذاتی حیات

حق حیات، به‌عنوان بنیادین‌ترین حق بشری، در ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸) و ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) تضمین شده است. این ماده تصریح می‌کند که: «هیچ‌کس را نمی‌توان خودسرانه از حق حیات محروم نمود و در کشورهایی که مجازات اعدام هنوز لغو نشده، این مجازات تنها در مورد جدی‌ترین جرائم و طبق حکم قطعی دادگاهی صالح قابل اعمال است.»

با این حال، گزارش‌های متعدد نهادهای بین‌المللی از جمله شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران، نشان می‌دهد که در ایران، احکام اعدام غالباً در پی محاکمات غیرعلنی، فاقد حداقل تضمین‌های دادرسی عادلانه صادر می‌شوند و در بسیاری موارد، اتهامات در حد «جدی‌ترین جرائم» به مفهوم محدود و استثنایی آن در حقوق بین‌الملل نیستند.

۲. نقض تعهدات بین‌المللی ایران

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از دولت‌های عضو میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، متعهد به رعایت و اجرای کامل مواد ۶، ۷ و ۱۴ این میثاق است.

ماده ۷ میثاق هرگونه شکنجه یا رفتار غیرانسانی را منع می‌کند؛ در حالی که اعترافات تحت فشار و شکنجه در بسیاری از پرونده‌های منتهی به اعدام گزارش شده است.

ماده ۱۴ همین سند معتبر حقوق بشر، بر حق برخورداری از دادرسی عادلانه، علنی و بی‌طرفانه تأکید دارد؛ اما فقدان دسترسی مؤثر به وکیل، محاکمات سریع و غیرعلنی، و فشار بر خانواده‌ها نشان‌دهنده نقض آشکار این تعهدات است.

۳. نابرابری و تبعیض در اعمال مجازات اعدام

بر اساس اصول مندرج در ماده ۲ و ۷ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۲۶ میثاق حقوق مدنی و سیاسی، همه افراد بدون تبعیض از حمایت قانون برخوردارند.

با این حال، آمارها نشان می‌دهد که اقلیت‌های قومی، مذهبی و سیاسی در ایران به شکل نامتناسبی هدف احکام اعدام قرار می‌گیرند. چنین روندی مصداق تبعیض سیستماتیک و نقض اصل برابری در برابر قانون است.

۴. روند جهانی لغو اعدام

در سطح بین‌المللی، بیش از دو سوم کشورهای عضو سازمان ملل متحد، مجازات اعدام را در قانون یا در عمل لغو کرده‌اند.

قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد از جمله قطعنامه‌های A/RES/62/149 (2007)، A/RES/67/176 (2012) و A/RES/77/222 (2022) از همه کشورها خواسته‌اند که به سمت تعلیق و لغو کامل مجازات اعدام حرکت کنند.

استمرار اجرای گسترده اعدام در ایران برخلاف این روند جهانی و اصول بنیادین کرامت انسانی است.

۵. درخواست‌ها و توصیه‌ها

ما از دولت جمهوری اسلامی ایران می‌خواهیم که فوراً اجرای تمامی احکام اعدام را متوقف کرده و به سوی تعلیق رسمی بر مجازات اعدام گام بردارد.

قوانین کیفری خود را مطابق با تعهدات بین‌المللی بازنگری کند، به‌ویژه در خصوص جرائمی چون «محاربه» و «افساد فی‌الارض» که تعاریف مبهم و غیرمنطبق با معیارهای بین‌المللی دارند. 

دسترسی آزاد گزارشگران ویژه سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی به پرونده‌ها و زندان‌ها را تضمین کند.

در راستای احترام به حق ذاتی حیات و کرامت انسان، به جمع کشورهای لغوکننده مجازات اعدام بپیوندد.

۶. نتیجه‌گیری

مجازات اعدام، نه بازدارنده‌ای مؤثر در برابر جرم است و نه ابزاری مشروع برای عدالت. این مجازات، نقض آشکار کرامت ذاتی انسان است که در مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر به عنوان اساس آزادی، عدالت و صلح جهانی شناخته شده است.

ما از جامعه جهانی، نهادهای مدافع حقوق بشر، و سازمان‌های مدنی ایرانی و بین‌المللی مدافع حقوق بشر می‌خواهیم که در مسیر لغو کامل مجازات اعدام در ایران همبستگی و همکاری خود را تقویت کنند.

به نام کرامت انسان، نه به اعدام
تهیه‌شده بر پایه اسناد بین‌المللی حقوق بشر و با استناد به میثاق‌ها و قطعنامه‌های سازمان ملل متحد.

Please follow and like us: