گزارش تحلیلی ـ حقوقی از بلاتکلیفی آرمان اسکویی در بازداشت موقت

حقوق بشر در ایران ـ امروز شنبه ۱۹مهرماه ۱۴۰۴، آرمان اسکویی با وضعیت بلاتکلیف در بازداشت موقت بسر می برد. 

به گزارش حقوق بشر در ایران، امروز شنبه ۱۹ نهر ماه ۱۴۰۴، سیدآرمان اسکویی، ۲۷ ساله، ساکن شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی، علیرغم گذشت مدتی قابل توجه از تاریخ دستگیری و طی مراحل بازجویی ها و بازپرسی با وضعیت بلاتکلیف در زندان مرکزی(وکیل آباد) مشهد بسر می برد. 

به نقل از یک فرد مطلع در گفتگو با گزارشگر حقوق بشر در ایران:”مراحل بازجویی های آرمان اسکویی در بازداشتگاه اداره اطلاعات سپاه شهر مشهد به اتمام رسید و این متهم، پس از حدود ۲ هفته به بند قرنطینه زندان وکیل آباد مشهد منتقل شده اما با توجه به اعلام بازپرس پرونده، به علت وجود ابهامات، امکان بازجویی های بیشتر از آرمان اسکویی وجود دارد و پرونده وی در حال بررسی است ولی با همه اوضاع، با آزادی آرمان اسکویی با تودیع وثیقه هم موافقت نشده است.” 

این فرد مطلع در خصوص اتهامات منتسب شده به آرمان افزود:”در مرحله بازپریی آقای اسکویی با اتهاتی از قبیل «حمایت از اسرائیل در فضای مجازی» و «انتشار مطالب توهین آمیز مواجه شده است.” 

لازم به ذکر است، آرمان اسکویی در تاریخ ۲۳ شهریور ماه ۱۴۰۴، پس از یورش ماموران اطلاعات سپاه پاسداران به منزل وی در شهر مشهد دستگیر شد. 

این شهروند ساکن مشهد، پیشتر هم در تیز ماه ۱۴۰۴، به علت «سگ گردانی» در شهر مشهد، بازداشت و پس از انتقال به پاسگاه ۲۸ بلوار ۷ تیر مشهد پس از مدتی آزاد شده بود. 

آرمان اسکویی، در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ هم توسط ماموران امنیتی در شهر مشهد، بازداشت شده بود. 

موضوع بلاتکلیفی متهمان در بازداشت موقت یکی از چالش‌های جدی نظام عدالت کیفری در ایران است. این وضعیت را می‌توان در مقایسه با مفاد قانون آیین دادرسی کیفری و همچنین اصول دادرسی منصفانه مورد بررسی قرار داد:

 ۱. تعریف بازداشت موقت

بازداشت موقت یکی از شدیدترین قرارهای تأمین کیفری است که به موجب ماده ۲۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری فقط در موارد خاص و ضروری (مثل بیم فرار متهم، تبانی یا اختفای آثار جرم) صادر می‌شود.

این قرار ماهیت استثنایی دارد و نباید به عنوان یک قاعده یا مجازات پیش از صدور حکم مورد استفاده قرار گیرد.

 ۲. مهلت و محدودیت‌های قانونی

بر اساس ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری:

«هرگاه بازداشت متهم بیش از حد لازم ادامه یابد، مقام قضایی مکلف است قرار تأمین را تخفیف دهد یا تبدیل کند.»

همچنین، این ماده تصریح می‌کند که:

• در جرائم کمتر از درجه پنج، مدت بازداشت نباید از دو ماه تجاوز کند.

• در جرائم سنگین‌تر، تمدید بازداشت باید با دلایل موجه و به تأیید مقام بالاتر قضایی انجام شود اما در عمل، این محدودیت‌ها غالباً رعایت نمی‌شود و بازداشت‌های موقت گاهی تا ماه‌ها یا حتی سال‌ها بدون صدور حکم ادامه می‌یابد.

 ۳. مغایرت با اصول دادرسی منصفانه

این وضعیت با اصول بنیادین دادرسی عادلانه در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و نیز خود قانون داخلی در تضاد است:

• اصل برائت (ماده ۳۷ قانون اساسی و ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر)

• حق محاکمه در زمان معقول (ماده ۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی)

• منع بازداشت خودسرانه (ماده ۹ همان میثاق)

 ۴. آثار و پیامدهای بلاتکلیفی

• نقض حق آزادی شخصی متهم

• فشار روانی و جسمی بر فرد و خانواده او

• سوءاستفاده احتمالی برای گرفتن اعترافات اجباری

• تضعیف اعتماد عمومی به نظام قضایی

 ۵. جمع‌بندی

بنابراین، بلاتکلیفی متهمان در بازداشت موقت نه تنها خلاف فلسفه وجودی این قرار است، بلکه با مواد ۲۳۷ و ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری و اصول دادرسی منصفانه در تضاد است.

رفع این مشکل نیازمند نظارت مؤثر قضایی، الزام به تعیین مهلت مشخص و امکان اعتراض کارآمد به قرار بازداشت موقت است.

Please follow and like us: