بازداشت یک زن و مرد فعال فضای مجازی در تهران

بازداشت این زن و یک مرد فعال فضای مجازی به دلیل انتشار ویدیویی که از سوی دادستان تهران «توهین‌آمیز نسبت به مراسم اربعین» توصیف شده، از منظر حقوق بشر با موضوع حق آزادی بیان و اصل قانونی‌بودن محدودیت‌های این حق مرتبط است.

بر اساس ماده ۱۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، آزادی بیان شامل حق جست‌وجو، دریافت و انتقال اطلاعات و افکار از طریق هر رسانه‌ای، از جمله فضای مجازی، است. محدودیت این حق تنها زمانی مشروع است که مبتنی بر قانون، برای هدف مشروع و ضروری و متناسب باشد؛ بنابراین صرف توصیف یک محتوا به عنوان «توهین‌آمیز» به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای کافی برای سلب آزادی افراد یا مسدودسازی صفحات آنان باشد و ضرورت و تناسب اقدام قضایی باید مشخص و قابل بررسی باشد.

از سوی دیگر، بازداشت پیش از صدور حکم قطعی، به معنای اثبات مجرمیت افراد نیست و آنان از حق برخورداری از اصل برائت و تضمین‌های دادرسی عادلانه برخوردارند. ماده ۱۴ میثاق نیز بر رسیدگی منصفانه، اطلاع از اتهام و امکان برخورداری از دفاع و وکیل تأکید دارد.

در نتیجه، در صورت صحت گزارش، بازداشت این دو شهروند و انسداد صفحات مجازی آنان، بدون ارائه مبنای قانونی روشن، ضرورت و تناسب اقدام با رفتار منتسب، می‌تواند ناقض آزادی بیان و تضمین‌های دادرسی عادلانه باشد و لازم است اتهام انتسابی، مستند قانونی آن و دلایل ضرورت بازداشت به‌صورت شفاف اعلام شود.