علی پیشه ورزاده به اعدام محکوم شد

مطابق ماده ۵ قانون آیین دادرسی کیفری، متهم باید در اسرع وقت از موضوع و ادله اتهام مطلع شود و از حقوق دفاعی خود، از جمله حق دسترسی به وکیل، برخوردار باشد. محروم کردن علی پیشه‌ورزاده از حق انتخاب وکیل در مراحل بازجویی، بازپرسی و محاکمه، نقض آشکار حق دفاع و مغایر با الزامات دادرسی عادلانه است.

همچنین، ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر هرگونه شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع کرده است. بنابراین، اعمال فشارهای روحی و روانی برای اخذ اعترافات اجباری، از مصادیق نقض ممنوعیت شکنجه و رفتار غیرانسانی محسوب می‌شود. انتشار اعترافات اجباری و استفاده از آن علیه متهم نیز نمی‌تواند مبنای مشروعی برای اثبات اتهام قرار گیرد.

بر اساس ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر شخص حق دارد در یک دادگاه مستقل و بی‌طرف، به‌صورت عادلانه و علنی محاکمه شود. همچنین ماده ۱۱ این اعلامیه، اصل برائت و حق برخورداری از تمامی تضمین‌های لازم برای دفاع را به رسمیت شناخته است.

در همین راستا، ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، حق برخورداری از محاکمه عادلانه، فرصت کافی برای دفاع، ارتباط با وکیل منتخب و برخورداری از تضمین‌های لازم برای دفاع را تضمین کرده است. محرومیت علی پیشه‌ورزاده از وکیل انتخابی، با این استانداردها در تعارض است.

از سوی دیگر، ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی هرگونه شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع می‌کند. اخذ اعتراف تحت فشارهای روحی و روانی، در تعارض مستقیم با این ماده قرار دارد.

همچنین ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی حق ذاتی هر انسان بر حیات را به رسمیت شناخته است. با توجه به اینکه علی پیشه‌ورزاده به مجازات اعدام محکوم شده، رعایت کامل اصول دادرسی عادلانه، حق دفاع و ممنوعیت اخذ اعتراف اجباری از اهمیت اساسی برخوردار است. صدور حکم اعدام در پی روندی که در آن حقوق بنیادین متهم نقض شده، با تعهدات مقرر در زمینه حمایت از حق حیات نیز مغایرت دارد.