احکام اعدام ۲ زندانی در سمنان و گرگان اجرا شد

اجرای احکام اعدام احمد حاجی حسینی و رضا سلیمی، از منظر اسناد بین‌المللی حقوق بشر، با حق بنیادین حیات و روند رو به محدودسازی و نهایتاً الغای مجازات اعدام در نظام بین‌المللی حقوق بشر در تعارض است.

ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق حیات، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت شناخته است. همچنین ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی بر حق ذاتی هر انسان برای زندگی تأکید کرده و مقرر می‌کند که در کشورهایی که مجازات اعدام لغو نشده است، این مجازات تنها در مورد «مهم‌ترین جنایات» و بر اساس حکم نهایی صادرشده از سوی دادگاه صالح قابل اعمال است.

در خصوص احمد حاجی حسینی، که بنا بر گزارش موجود به اتهام «قاچاق موادمخدر» اعدام شده است، اجرای حکم اعدام با استانداردهای بین‌المللی مربوط به محدودیت مجازات اعدام مغایرت دارد. کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد در تفسیر عمومی شماره ۳۶ درباره حق حیات تصریح کرده است که جرائم مرتبط با موادمخدر در زمره «مهم‌ترین جنایات» موضوع ماده ۶ میثاق محسوب نمی‌شوند و مجازات اعدام برای چنین جرائمی با تعهدات ناشی از این ماده سازگار نیست.

در مورد رضا سلیمی نیز، اجرای حکم «قصاص نفس» در ارتباط با اتهام قتل عمد، هرچند قتل عمد در چارچوب حقوق بین‌الملل می‌تواند از مصادیق جرائم بسیار شدید تلقی شود، اما اجرای مجازات اعدام همچنان باید با تمامی تضمین‌های دادرسی عادلانه مندرج در ماده ۱۴ میثاق همراه باشد. این تضمین‌ها شامل حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی توسط دادگاه مستقل و بی‌طرف، اطلاع فوری و دقیق از اتهام، برخورداری از امکانات لازم برای دفاع و دسترسی به وکیل و رعایت اصل برائت است.

همچنین ماده ۶ میثاق مقرر می‌کند که هر فرد محکوم به اعدام باید امکان استفاده از حق درخواست عفو یا تخفیف مجازات را داشته باشد. در نظام بین‌المللی حقوق بشر، حق حیات از بنیادی‌ترین حقوق محسوب می‌شود و دولت‌ها موظف‌اند در هر پرونده منتهی به اعدام، بالاترین سطح تضمین‌های قضایی را رعایت کنند.

از سوی دیگر، ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۷ میثاق، هرگونه رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع کرده‌اند. همچنین شیوه اجرای مجازات اعدام و شرایط نگهداری محکومان به اعدام نیز باید با ممنوعیت رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز مطابقت داشته باشد.

در نتیجه، اجرای حکم اعدام احمد حاجی حسینی بابت اتهام مرتبط با موادمخدر، برخلاف استانداردهای مقرر در ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و تفسیر رسمی کمیته حقوق بشر درباره محدود بودن مجازات اعدام به «مهم‌ترین جنایات» است. اجرای حکم اعدام رضا سلیمی نیز، فارغ از ماهیت اتهام، مستلزم رعایت کامل تضمین‌های دادرسی عادلانه و سایر الزامات ماده ۶ میثاق بوده است. در مجموع، استفاده از مجازات اعدام با حق حیات مندرج در اسناد بین‌المللی حقوق بشر در تعارض قرار دارد و نظام بین‌المللی حقوق بشر، دولت‌ها را به حرکت در مسیر لغو کامل این مجازات فرا می‌خواند.