•                  
دوشنبه , ۱۱ مرداد , ۱۴۰۰
سه‌شنبه, آگوست 3

کمیسیون حقوق بشر و چگونگی تبدیل آن به شورای حقوق بشر و روش اجرائی آن

0
231

نگارش متن : فعال حقوق بشر ، حمیدرضا تقی پور دهقان تبریزی

downloadبر اساس منشور ملل متحد ترویج و حمایت از حقوق بشر از مأموریت‌های اصلی این سازمان است. منشور سازمان ملل شامل ارجاعاتی کلی مبنی بر احترام به حقوق بشر بدون اشاره به حقوق‌های خاص می‌باشد. طی ‌٦٠سالهایی که از تدوین و پذیرش منشور می‌گذرد معاهدات چند جانبه‌ بسیاری به مرحله‌ اجرا درآمده‌اند که در آن ها انواع حقوق بشر مشخص و مورد شناسایی بین‌المللی قرار گرفته‌اند و در بسیاری از موارد ابزارهایی برای نظارت بر اجرای آن ها تعبیه شده است. از مهم ترین این معاهدات میتوانیم به اعلامیه جهانی حقوق بشر اشاره کنیم که در سال ‌١٩٤٨ و در مجمع عمومی سازمان ملل اعلامیه‌ جهانی حقوق بشر را که به موارد مختلفی از جمله حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اشاره دارد را به تصویب رساند. وقتی که مجمع عمومی اعلامیه‌ جهانی حقوق بشر را  قبول کرد آن را نه به عنوان بیانیه‌ای برای ایجاد تعهدات قانونی برای کشورها بلکه بیشتر به مثابه‌ معیارهایی مشترک برای همه دولت ها و ملت‌ها مقرر کرد تا کشورها به سوی تحقق و عمل به اصول آن گام بردارند. در سال‌های بعد اعلامیه جهانی هر چه بیشتر در ارگان های سازمان ملل مورد توجه واقع شد و به

۲.PNG

فعال حقوق بشر ، حمیدرضا تقی پور

عنوان بیان کننده قواعد و اصولی که در حقوق بین‌الملل از جایگاه خاصی برخوردارند مدنظر قرار گرفت. این اعلامیه به عنوان مایه الهام مجموعه‌ای غنی از قوانین حقوق بشر بین المللی که تحت نظارت سازمان ملل تدوین شده مورد استفاده قرار گرفته است. کمیسیون حقوق بشر در تاریخ ۱۰ دسامبر سال ۱۹۴۶ توسط شورای اقتصادی تشکیل شده و یکی از زیر مجموعه های شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد می باشد و در ۱۵ مارس ۲۰۰۶ با رأی قاطع مجمع عمومی سازمان ملل متحد با شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد جایگزین شد. شورای جدید دارای ۴۷ عضو در مقایسه با ۵۳ عضو کمیسیون حقوق بشر دارد. بسیاری از اعضای سازمان ملل معتقد بودند که با عملکرد ضعیف کمیسیون حقوق بشر کشورهای ناقض حقوق بشر عملاً می توانند به اشکال مختلف از تن دادن به الزامات بین المللی و رعایت حقوق بشر خودداری کنند. لذا اکثریت قابل توجهی از اعضای سازمان ملل از تشکیل شورای حقوق بشر جدید حمایت ‌کردند. آمریکا، اتحادیه‌ اروپا و بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب و بسیاری از دولت های آفریقایی و آسیایی  البته هر یک بر اساس منافع و علایق خودشان با جایگزین شدن کمیسیون حقوق بشر با شورای حقوق بشر فعلی موافقت کردند . در عین حال در اجلاس سران مجمع عمومی سازمان ملل که در ماه سپتامبر ۲۰۰۵ برگزار شد بعضی کشورها با شکل گیری چنین شورایی مخالفت کردند. از جمله این کشورها می‌توان به کوبا، ونزوئلا، ویتنام، ترکمنستان، بلاروس، پاکستان و سوریه اشاره کرد…… کشورهای مخالف کشورهایی بودند که اغلب به خاطر ناهمخوانی نظام رفتاری حکومت هایشان با  شهروندان خود با معیارهای بین المللی اصولاً با هر گونه تقویت سیستم های نظارتی حقوق بشر مخالفت میکردند . برخی فعالان و سازمان های حقوق بشری اصرار  داشتند که برای کشورهایی که به عضویت در این شورا در می آیند شرط الحاق و پای بندی به معاهدات کلیدی حقوق بشری گذاشته شود……. در این صورت برای عضویت کشوری چون آمریکا که کنوانسیون حقوق کودک و میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی اجتماعی را نپذیرفته است نیز مانع ایجاد می شد .در آن زمان دبیر کل سازمان ملل متحد از این کار با عنوان یک تحول بزرگ یاد کرد و از کشور ها خواست با عضویت در آن به این کمسیون اعتبار ببخشند …………………….. آقای کوفی عنان درست زمانی که دستور کار خود برای اصلاحات گسترده در سازمان ملل را مطرح کرد ایجاد یک نهاد حقوق بشر جدید با اعتبار بیشتر را به عنوان اولویت مهم معرفی نمود. نهایتاً رهبران جهان از درخواست ایشان برای یک شورای حقوق بشر مؤثرتر و  پاسخگوتر و با اعضای بیشتر را حمایت نمودند. آقای عنان معتقد بود که کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل راه خود را گم کرده خیلی سیاسی شده و به مجمعی تبدیل شده بود که در آن نقض کنندگان حقوق بشر با توطئه بر کار همدیگر سرپوش می گذاشتند و برای کاری که به آن محول شده بود کوچک بود. یعنی نهادی که می باید احترام به حقوق بشر در سراسر جهان را ارتقاء دهد . در قطع نامه ایجاد شورای حقوق بشر جدید یک نکته خیلی مهم وجود داشت که دبیر کل در گزارش با آزادی بیشتر که شامل طرحی جامع برای اصلاحات سازمان ملل بود را ارائه نمود و به آنها هم اشاره کرد. آن نکته مهم برگرفته از کلمات خود دبیر کل این بود: توسعه، صلح، امنیت و حقوق بشر ستون های نظام ملل متحد به یکدیگر مرتبط و تقویت کننده هم هستند.  با ارتقای شورا به نهادی که اعضای آن به وسیله مجمع عمومی انتخاب می شوند شفافیت و حقانیت آن افزایش یافته و بهتر می تواند جهان شمولی حقوق بشر را منعکس کند. همچنین شورا فعالیت تعریف شده و واضح خواهد داشت که به گونه ای ادواری سابقه همه کشورها در زمینه حقوق بشر را بررسی می کند و این کار را ابتدا از اعضای خود در مورد اجرای تعهدات حقوق بشری آنان آغاز می کند. یکی از انتقادات وارد بر کمیسیون حقوق بشر این بود که بعضی اوقات به طور انتخابی با کشورها و حقوق بشر برخورد می کرد و موجب می شد این کشورها از بررسی دقیق حقوق بشر فرار کنند (علت آن ممکن است وجود بلوک های دفاعی منطقه ای یا نفوذ نامتجانس کشورهای قدرتمند می بود). اما حالا بر اساس گفته دبیر کل به جای اینکه بعضی کشورها برای حمله انگشت نما شوند در حالی که نقض حقوق بشر در سایر کشورها نادیده گرفته می شود، شورا به طور منظم سابقه حقوق بشر تمامی کشورها را بررسی خواهد کرد. لازم است شورا به وسیله اصول جهان شمولی، بی طرفی، هدفمندانه و غیر انتخابی عمل کردن، رهنمون شود و قطع نامه تصویب کننده شورا تأکید بر اهمیت حذف “سیاسی شدن و معیاهای دوگانه” را دارد.

ساختار شورای حقوق بشر چیست؟ و چه تفاوت هایی با کمیسیون حقوق بشر که جایگزین آن شده است دارد؟

نهاد اصلی که در آن دولت ها به منظور بحث در مورد حقوق بشر جلسه تشکیل می دهند حال یک شورای تمام عیار است که اعضای آن به وسیله تمامی اعضای مجمع عمومی انتخاب می شوند. وضعیت آن طی 5 سال بررسی می گردد، یعنی امکان دارد تبدیل به یکی از ارکان اصلی مانند شورای امنیت یا شورای اقتصادی اجتماعی سازمان ملل شود که اعضای آنها با دوسوم اکثریت انتخاب می شوند. شورای حقوق بشر به عنوان مجمع اصلی گفتگو و همکاری برای حقوق بشر خدمت می نماید. تمرکز آن بر کمک به کشورهای عضو ملل متحد برای رفع نیازهای حقوق بشری خود از راه گفتگو ظرفیت سازی و کمک های فنی است. این شورا همچنین توصیه هایی به مجمع عمومی برای توسعه بیشتر حقوق بین الملل در زمینه حقوق بشر ارائه می دهد. عضویت در شورای حقوق بشر برای تمامی اعضای سازمان ملل آزاد است. مجمع عمومی اعضای شورا را از طریق آرا  مستقیم هر یک از کشورها به تنهایی و به واسطه اکثریت ۹۶ رأی انتخاب می کند. برای هر یک از کاندیداها رأی گیری مجزا است و هر کشوری که حمایت ۹۶ کشور را یعنی اکثریت کشورهای عضو ملل متحد و نه فقط کشورهای حاضر در زمان رأی گیری را بدست نیاورد نمی تواند به عنوان عضو شورا انتخاب شود. بنابراین منطقه آن کشور باید کاندیدای دیگری معرفی کند. در مقایسه اعضای کمیسیون حقوق بشر از سوی ۵۴ عضو شورای اقتصادی اجتماعی از راه اکثریت آرای کشورهای حاضر انتخاب می شدند. انتخابات شورای حقوق بشر در صندوق های رای مخفی انجام می شود. این بدان معنی است که کشورها صرفاً به دلیل اینکه رقیبی از منطقه آنها کاندیدا نشده آنگونه که در کمیسیون اجرا می شد، به شورا راه پیدا نمی کنند . توزیع کرسی ها در شورا بر اساس حضور جغرافیایی برابر است: ۱۳ کرسی برای گروه افریقا ۱۳ کرسی برای گروه آسیا ۶ کرسی برای گروه اروپای شرقی، ۸ کرسی برای گروه امریکای لاتین و کارائیب و ۷ کرسی برای گروه اروپای غربی و سایر کشورها را شامل میشود . شرط عضویت محدود به دو دوره متوالی برای ۳ سال است. اعضای شورای جدید باید نسبت به ارتقاء و حمایت حقوق بشر متعهد باشند. مجمع عمومی می تواند حقوق و امتیازات اعضای شورا در صورت اینکه حقوق بشر را به گونه ای منظم و فاحش نقض کنند لغو نماید. این اصل در مورد کمیسیون وجود نداشت. همچنین شورای حقوق بشر هرساله ۳ جلسه (شامل جلسه اصلی) طی ۱۰ هفته برگزار میکند. شورا قادر خواهد بود با بحران های اضطراری حقوق بشر برخورد نماید و هنگامی که ضروری است و براساس درخواست اعضای شورا و با حمایت یک سوم اعضا اجلاس ویژه برگزار نماید. از این طریق شورای جدید در موقعیت بهتر در پاسخ به اوضاع نقض فاحش و نظام مند حقوق بشر خواهد بود. کمیسیون حقوق بشر که شورا جایگزین آن شده، یک جلسه ۶ هفته ای در سال داشت . جلوگیری از نقض حقوق بشر جزو اختیارات شورا است. جایی که کمیسیون کاملاً غیر فعال بود. شورا کلیه اختیارات و مسئولیت های کمیسیون را خواهد داشت شامل استفاده از گزارشگران مستقل تضمین اینکه خلاء حمایتی در موقع انتقال قدرت باقی نماند.  ناظران شامل سازمان های غیر دولتی و سازمان های بین دولتی و نهاد های ملی حقوق بشر و کارگزاری های تخصصی در شورا از طریق همان ترتیبات و روش های مورد نیاز کمیسیون حضور خواهند داشت . همچنین  شورا نقش و مسئولیت های کمیسیون حقوق بشر را در مورد کار دفتر کمیسر عالی حقوق بشر به عهده میگیرد . شورای جدید توان بالقوه بهره برداری از امکانات عالی نظام حقوق بشری قدیم را با تغییرات مورد نیاز دارا است.

پاسخی بگذارید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: