By حقوق بشر در ایران 
https://wp.me/p6xuBy-YDR
حقوق بشر در ایران ـ امروز جمعه ٢٢خردادماه ۱۴۰۵، در حالیکه موج تازهای از اعدامهای پنهانی و سرکوب ساختاری در ایران ادامه دارد، هزاران شهروند آسیبدیده از خشونت حکومتی در تلاشاند از مسیرهای قانونی و محدودِ ویزاهای بشردوستانه راهی برای نجات پیدا کنند؛ مسیری که برخلاف تصور عمومی، نه فوری است و نه تضمینی، بلکه نیازمند خروج از کشور، ارائه مدارک معتبر و عبور از فیلترهای سختگیرانه دولتهای غربی است. این گزارش، همزمان با بررسی پروندههای اعدامهای اخیر، سازوکار واقعی ویزاهای بشردوستانه را نیز تشریح میکند؛ سازوکاری که امروز تنها فرانسه بهطور رسمی برای ایرانیان فعال کرده که نتیجه آنهم نامعلوم بوده است.
اعدامهای پنهان، فرار از سرکوب و مسیر دشوار نجات؛ روایت علمی از چرخه خشونت و مهاجرت اجباری
اعدامهایی که در سکوت اجرا میشوند در هفتههای اخیر، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی بار دیگر موجی از اعدامهای پنهانی را در زندانهای مختلف کشور به اجرا گذاشته است؛ اعدامهایی که بدون اطلاع خانوادهها، بدون دسترسی به وکیل مستقل و بدون شفافیت قضایی انجام میشوند.
اعدامهایی که در پروندههای سیاسی یا سایر پروندهها ثبت شدهاند، اما کارشناسان حقوق بشر تأکید میکنند که نبود دادرسی عادلانه، شکنجه برای اعترافگیری، و فقدان شفافیت باعث میشود این احکام از منظر حقوق بینالملل «غیرقانونی» و «خلاف استانداردهای جهانی» تلقی شوند.
چرخه خشونت و مهاجرت اجباری
مطالعات علمی در حوزه جامعهشناسی خشونت نشان میدهد که افزایش اعدامها، سرکوب سیاسی و فشار امنیتی بهطور مستقیم با افزایش مهاجرت اجباری مرتبط است. دادههای بینالمللی نشان میدهد:
• هر ۱۰ درصد افزایش در سرکوب سیاسی، مهاجرت اجباری را تا ۲۵ درصد افزایش میدهد.
• ایران در سالهای اخیر یکی از بالاترین نرخهای مهاجرت نخبگان و فعالان مدنی را تجربه کرده است.
• بیش از ۸۵ درصد ایرانیانی که در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ از کشور خارج شدهاند، دلیل اصلی خروج را «ترس از بازداشت یا فشار امنیتی» اعلام کردهاند.
این آمارها نشان میدهد که اعدامهای اخیر تنها یک «رویداد قضایی» نیستند؛ بلکه بخشی از یک الگوی ساختاری سرکوب هستند که شهروندان را به خروج از کشور وادار میکند.
ویزاهای بشردوستانه؛ امیدی محدود اما واقعی
در فضای شبکههای اجتماعی، بسیاری تصور میکنند که «ویزای بشردوستانه» یک مسیر سریع و ساده برای خروج از ایران است. اما واقعیت کاملاً متفاوت است.
ویزای بشردوستانه چیست؟
ویزای بشردوستانه نوعی ویزای ویژه است که کشورهای اروپایی، کانادا و استرالیا در شرایط خاص برای قربانیان نقض حقوق بشر صادر میکنند. اما:
• این ویزا بهمحض درخواست صادر نمیشود
• کشورها ظرفیت محدود اعلام میکنند
• معمولاً برای دورههای چندماهه پذیرش باز میشود
• متقاضی باید ابتدا از ایران خارج شود
• سپس از طریق ایمیل سفارت یا کنسولگری فرمها را ارسال کند
• فرد باید اثبات کند که قربانی نقض حقوق بشر بوده است (بازداشت، شکنجه، تهدید، آسیبدیدگی در اعتراضات و…)
کشورها چه معیارهایی دارند؟
• برخی کشورها ضامن یا کفیل میخواهند
• برخی دیگر مصاحبه حضوری انجام میدهند
• مدارک باید قابلاستناد و قابلراستیآزمایی باشد
• ادعاهای بدون سند معمولاً رد میشود
وضعیت فعلی برای ایرانیان
در شرایط کنونی:
• تنها فرانسه بهطور رسمی پذیرش ویزای بشردوستانه برای ایرانیان را فعال کرده است.
• لینک و فرم رسمی اعلام شده و ایرانیان میتوانند درخواست بدهند.
• کشورهای دیگر فعلاً پذیرش ندارند یا روندشان بسیار دشوار است.
• احتمال دارد در آینده ظرفیتهای جدید اعلام شود، اما هیچ تضمینی وجود ندارد.
چرا این مسیر سخت است؟
کارشناسان مهاجرت و حقوق بشر تأکید میکنند که سختگیری کشورها دلایل مشخصی دارد:
• جلوگیری از سوءاستفاده سیاسی یا اقتصادی از این ویزاها
• محدودیت ظرفیت و بودجه
• نیاز به راستیآزمایی دقیق برای جلوگیری از ادعاهای ساختگی
• فشار افکار عمومی در کشورهای مقصد
• افزایش تعداد پناهجویان از مناطق بحرانزده جهان
به همین دلیل ویزای بشردوستانه تنها برای موارد بسیار جدی و مستند صادر میشود.
پیوند میان اعدامها و افزایش درخواست ویزاهای بشردوستانه
اعدامهای اخیر، بهویژه اعدامهای پنهانی، باعث افزایش موج جدیدی از درخواستها برای خروج از کشور شده است. فعالان حقوق بشر میگویند:
خانوادههای قربانیان اعدام، بازداشتشدگان اعتراضات، فعالان مدنی تحت فشار، روزنامهنگاران و هنرمندان تهدیدشده همگی در تلاشاند از مسیرهای قانونی مانند ویزای بشردوستانه راهی برای نجات پیدا کنند.
اما واقعیت این است که تقاضا بسیار بیشتر از ظرفیت موجود است و همین موضوع باعث ایجاد صفهای طولانی انتظارهای چندماهه و ناامیدی گسترده شده است.
انتهای پیام
برای دریافت آخرین پستها به ایمیل خود مشترک شوید
حقوق بشر در ایران