اعتراضات سراسری؛ بازداشت ۴ شهروند در بهبهان

اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ در چارچوب حقوق بنیادین شهروندان برای آزادی بیان، تجمع و مشارکت در امور عمومی قابل ارزیابی است.

مطابق مفاد ۱۹ و ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر و مفاد ۱۹، ۲۱ و ۲۲ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، بیان مسالمت‌آمیز مطالبات و برگزاری تجمعات بدون سلاح از حقوق مسلم افراد است و هرگونه محدودیت باید قانونی، ضروری و متناسب باشد.

همچنین، میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر حق برخورداری از معیشت شایسته، آموزش و عدالت اجتماعی تأکید دارد که ریشه بسیاری از مطالبات اعتراضی محسوب می‌شود.

در اهداف سند ۲۰۳۰ یونسکو نیز بر حکمرانی پاسخگو، مشارکت شهروندان، آموزش باکیفیت و کاهش نابرابری‌ها تصریح شده است. در حقوق داخلی، اصول ۲۳، ۲۴، ۲۶ و ۲۷ قانون اساسی ایران تفتیش عقاید را ممنوع دانسته، آزادی بیان و تشکل‌ها را به رسمیت شناخته و تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌های بدون حمل سلاح را مجاز می‌شمارد.

از این منظر، برخوردهای محدودکننده و کیفری با اعتراضات مسالمت‌آمیز، در صورت نقض این اصول و اسناد، با تعهدات حقوق بشری و قانون اساسی ناسازگار ارزیابی می‌شود.