https://wp.me/p6xuBy-Qvg
حقوق بشر در ایران ـ امروز یکشنبه ۲۱بهمن ماه ۱۴۰۳، احکام اعدام دستکم ۴ زندانی با اتهامات «موادمخدر» یا «قتل عمد» در زندان امیرآباد(مرکزی) گرگان، زندان مرکزی ساری و زندان دیزل آباد آستان کرمانشاه، اجرا شد.
به گزارش حقوق بشر در ایران، سحرگاه یکشنبه ۱۶ دی ماه ۱۴۰۳، عبدالحمید کوهکن ـ متولد: ۱۳۷۷ـ تبعه افغانستان به همراه گل محمد گرگیج ـ متولد: ۱۳۶۹، دو فرد متهم به «قاچاق موادمخدر» در زندان امیرآباد(مرکزی) گرگان، در استان گلستان، اعدام شدند.
یک منبع مطلع درخصوص اعدام این دو زندانی به سازمان حقوق بشر ایران گفت:”عبدالحمید کوهکن تبعه افغانستان بود و از سه سال و شش ماه پیش با اتهام مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود. گلمحمد گرگیج نیز شهروند بلوچ بود و از ۵ سال پیش با اتهام مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود. او ابتدا به ۲۰ سال زندان محکوم شده بود، اما بعدا به دلایل نامعلومی حکمش به اعدام تبدیل شد.”
اعدام این دو زندانی تا لحظه تنظیم این خبر از سوی رسانههای داخل ایران و یا منابع رسمی اعلام نشده است.
شهروندان بلوچ، که یکی از محرومترین گروههای اجتماعی ایران محسوب میشوند، سالهاست با فشارهای امنیتی و قضایی شدید مواجهاند. بسیاری از آنها بهدلیل نبود فرصتهای شغلی، فقر و نابرابریهای ساختاری به مشاغل پرخطر و حاشیهای مانند حملونقل مواد مخدر کشیده میشوند. با این حال، در سیستم قضایی ایران، رهبران باندهای بزرگ مواد مخدر اغلب از مجازاتهای سنگین فرار میکنند، در حالی که افراد کمنفوذ و ضعیف به سختترین احکام، از جمله اعدام، محکوم میشوند.
همچنین، اتباع افغانستان که در ایران بهعنوان یکی از آسیبپذیرترین اقشار اجتماعی شناخته میشوند، بارها قربانی سیاستهای سختگیرانه و ناعادلانه قضایی شدهاند. بسیاری از آنها در پروندههای مربوط به مواد مخدر، بدون وکیل و بدون حق دفاع عادلانه، به اعدام محکوم میشوند. این در حالی است که سازمانهای بینالمللی بارها از ایران خواستهاند که رفتار عادلانهتری با مهاجران و پناهجویان افغان داشته باشد.
در خبری دیگر، سحرگاه پنجشنبه ۱۸ بهمن ماه ۱۴۰۳، مهتاب قاضیزاده، متولد: ۱۳۵۵، متهم به «قتل عمد» و محکوم به «قصاص نفس» در زندان مرکزی ساری، اعدام شد.
یک منبع مطلع درخصوص اعدام این زندانی به سازمان حقوق بشر ایران گفت:”مهتاب قاضیزاده مادر دو فرزند بود و از سه سال و نه ماه پیش به اتهام قتل همسرش بازداشت و به قصاص محکوم شده بود. مهتاب بعد از ظهر روز چهارشنبه با خانواده خود آخرین ملاقات را انجام داد.”
اعدام این زندانی تا لحظه تنظیم این خبر از سوی رسانههای داخل ایران و یا منابع رسمی اعلام نشده است.
در خبری دیگر به نقل از کردپا، سحرگاه یکشنبه ۱۴ بهمن ماه ۱۴۰۳، افشین امیری، اهل روستای گلستان از توابع استان کرمانشاه، در زندان دیزل آباد(مرکزی) استان کرمانشاه، اعدام شد.
براساس این گزارش، افشین امیری، در حدود ۶ سال قبل، به اتهام «ققاچاق موادمخدر» در استان کرمانشاه، دستگیر و توسط قاضی شعبه دادگاه انقلاب آن استان، به اعدام محکوم شده بود.
اجرای حکم اعدام افشین امیری، توسط رسانه های داخل کشور و یا منابع خبری رسمی اعلام نشده است.
بر اساس تحقیقات انجامشده در کشورهایی که مجازات اعدام برای جرایم مرتبط با مواد مخدر اجرا میشود، هیچ شواهدی مبنی بر کاهش نرخ قاچاق یا مصرف مواد مخدر مشاهده نشده است. در ایران، با وجود اجرای هزاران حکم اعدام در سالهای اخیر برای مجرمان مرتبط با مواد مخدر، همچنان قاچاق و توزیع مواد مخدر در سطح گسترده ادامه دارد.
در بسیاری از موارد، اعدامشدگان افراد فقیر، بیسواد، و یا قربانیان سیستمهای مافیایی مواد مخدر بودهاند که بدون دسترسی به محاکمهای عادلانه، قربانی سیستم قضایی ناکارآمد شدهاند. فعالان حقوق بشر بر این باورند که مجازاتهای جایگزین، از جمله اصلاحات در قوانین و سیاستهای حمایتی برای کاهش فقر و بیکاری، میتواند به مراتب مؤثرتر از اعدام در کنترل جرایم مواد مخدر باشد.
صدور و اجرای احکام اعدام برای جرائم مواد مخدر در ایران سابقهای طولانی دارد، اما منتقدان بارها تأکید کردهاند که این مجازات نهتنها تأثیری در کاهش جرائم مرتبط با مواد مخدر نداشته، بلکه به دلیل ساختار فسادزا و تبعیضآمیز در اجرای عدالت، موجب افزایش آسیبهای اجتماعی شده است.
ایران یکی از کشورهایی است که همچنان اجرای حکم اعدام را در فهرست گستردهای از جرائم، از قتل عمد گرفته تا جرائم مرتبط با مواد مخدر، اعمال میکند. بااینحال، نهادهای حقوق بشری و بسیاری از فعالان مدنی، اجرای این احکام را ناقض اصول اولیه عدالت کیفری میدانند.
عدم شفافیت در روند دادرسی: در بسیاری از پروندههای منجر به اعدام، نگرانیهای جدی درباره روند محاکمه، دسترسی به وکیل و بررسی کامل مدارک وجود دارد.
کارآمدی مجازات اعدام: بررسیها نشان داده که مجازات اعدام برای جرائم مرتبط با مواد مخدر تأثیری در کاهش این جرائم نداشته و بسیاری از کشورها به سمت رویکردهای جایگزین مانند حبسهای طولانیمدت و برنامههای بازپروری حرکت کردهاند.
ابعاد انسانی و اجتماعی اعدام: خانوادههای محکومان اعدام معمولاً متحمل فشارهای روانی و اجتماعی زیادی میشوند، درحالیکه جایگزینهایی مانند پرداخت دیه یا حبس ابد میتوانند بدون از بین بردن زندگی افراد، امکان اصلاح و جبران را فراهم کنند.
همچنان این پرسش باقی است که آیا اعدام، در چنین شرایطی، میتواند راهحلی عادلانه باشد، یا نیازمند بازنگری جدی در قوانین و رویکردهای حقوقی هستیم؟
اجرای حکم اعدام محمد امیریبهاروند و دو زندانی دیگر در خرمآباد با واکنشهایی از سوی فعالان حقوق بشر همراه بوده است. سازمانهای بینالمللی و داخلی خواستار شفافیت بیشتر در دادرسیها و کاهش اتکا به مجازات اعدام شدهاند.
راهکارها برای کاهش مجازات اعدام در ایران
۱. اصلاح نظام قضایی: بازبینی در قوانین مرتبط با مجازات اعدام و ارائه فرصتهای بیشتر برای تجدیدنظر در پروندهها.
۲. گسترش فرهنگ بخشش و رضایت: ترویج فرهنگ صلح و آشتی و تقویت میانجیگری در پروندههای قصاص.
۳. مجازاتهای جایگزین: استفاده از روشهای جایگزین، مانند حبسهای طولانیمدت و برنامههای اصلاح و بازپروری.
صدور و اجرای احکام اعدام، ناقض اسناد بین المللی حقوق بشر از جمله ماده ۷ میثاق بین المللی حقوق مدنی، سیاسی، اجتماعی و ماده ۵ اعلامیه اعلامیه جهانی حقوق بشر است.
سازمان عفو بین الملل، در تاریخ ۱۶ فروردین ماه ۱۴۰۳، با انتشار گزارشی به تشریح وضعیت صدور و اجرای احکام اعدام در ایران پرداخت و در آن گزارش، تاکید کرد که حداقل ۴۸۱ اعدام – بیش از نیمی از کل ۸۵۳ اعدام ثبت شده در سال ۲۰۲۳ برای جرایم مربوط به مواد مخدر انجام شده است و از سوی دیگر، تعداد اعدام ها در سال ۲۰۲۳ بالاترین میزان ثبت شده از سال ۲۰۱۵ است و نشان دهنده افزایش ۴۸ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۲ و افزایش ۱۷۲ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۱ است. اعدام در ایران، تا سال ۲۰۲۴ ادامه دارد و حداقل ۹۵ اعدام تا ۲۰ مارس ثبت شده است. تعداد اعدام های ثبت شده توسط سازمان عفو بین الملل حداقل ارقام است و این سازمان معتقد است که تعداد واقعی بالاتر است.
به دلیل عدم شفافیت قضایی در ایران، پی بردن به تعداد واقعی اعدامها در این کشور دشوار است و قطعا تعداد احکام اعدام اجرا شده به مراتب بالاتر از رقم است.
بیشتر از حقوق بشر در ایران کشف کنید
برای دریافت آخرین پستها به ایمیل خود مشترک شوید
